De enkelband bij justitie: zo werkt elektronische monitoring
In 2024 droegen ruim 2.700 mensen in Nederland op enig moment een elektronische enkelband. Voor slachtoffers is de enkelband meer dan een straf voor de dader: hij maakt verboden controleerbaar, en hij is de basis onder het Slachtofferdevice.
Wanneer krijgt een dader een enkelband?
Een enkelband is geen zelfstandige straf, maar een controlemiddel bij voorwaarden die de rechter of het Openbaar Ministerie oplegt. De reclassering adviseert daarover en voert het toezicht uit.
- Bij schorsing van de voorlopige hechtenis: de verdachte wacht de zaak thuis af onder voorwaarden, zoals een contact- en gebiedsverbod
- Als bijzondere voorwaarde bij een (deels) voorwaardelijke straf
- Bij de voorwaardelijke invrijheidstelling na detentie, of tijdens detentiefasering
- Ter controle van een locatieverbod (ergens niet komen) of een locatiegebod (op vaste tijden thuis zijn)
Hoe werkt de enkelband?
De enkelband bevat gps-techniek en zit om de enkel van de drager; hij kan niet ongemerkt worden afgedaan. De meldkamer van de Dienst Vervoer en Ondersteuning (DV&O) ziet continu of de drager zich aan de opgelegde zones en tijden houdt. De reclassering houdt toezicht en spreekt de drager aan op overtredingen.
De Inspectie Justitie en Veiligheid concludeerde in januari 2026 dat de uitvoering van elektronische monitoring aan de kwaliteitseisen voldoet en dat de enkelband vaker kan worden ingezet.
Wat gebeurt er bij overtreding of sabotage?
Wie een verboden gebied betreedt, afspraken schendt of de band saboteert, krijgt direct te maken met de meldkamer: die ziet het alarm meteen. Bij sabotage wordt de politie direct ingeschakeld en doet DV&O altijd aangifte; wie de band doorknipt en wordt opgespoord, riskeert (terug)plaatsing in de gevangenis.
Sabotage is overigens zeldzaam: in 2024 bleef de band in ruim 97 procent van de gevallen gewoon om. Vakantie naar het buitenland is met een enkelband in principe niet mogelijk; reizen kan alleen met expliciete toestemming vooraf, en bij een locatiegebod is het praktisch uitgesloten.
Wat betekent de enkelband voor u als slachtoffer?
Voor slachtoffers van stalking of huiselijk geweld verandert de enkelband een papieren verbod in een controleerbaar verbod: een schending wordt gezien, ook als u er zelf niets van merkt.
De enkelband is bovendien de technische basis onder het Slachtofferdevice. Draagt de dader een enkelband met contact- of locatieverbod, dan kan aan u het device worden gekoppeld: u krijgt dan automatisch een waarschuwing zodra de dader te dichtbij komt, en de meldkamer grijpt in. Een advocaat kan bij justitie bepleiten dat deze combinatie wordt opgelegd.
Veelgestelde vragen
Hoe lang moet iemand een enkelband dragen?
Dat verschilt sterk per zaak en hangt af van het juridische kader: van weken tijdens een schorsing tot vele maanden bij een voorwaardelijke straf of invrijheidstelling. De rechter of het OM bepaalt de duur; de reclassering adviseert.
Kan de drager zien waar ik ben?
Nee. De enkelband registreert alleen de locatie van de drager zelf. Bij het Slachtofferdevice worden beide locaties uitsluitend door de meldkamer vergeleken; de dader krijgt uw locatie nooit te zien.
Mag iemand met een enkelband op vakantie naar het buitenland?
In principe niet. Reizen naar het buitenland kan alleen met expliciete toestemming vooraf van justitie of de reclassering, en die wordt lang niet altijd gegeven. Bij een locatiegebod, waarbij iemand op vaste tijden thuis moet zijn, is het praktisch onmogelijk.
Wat gebeurt er als de enkelband wordt doorgeknipt?
De meldkamer krijgt direct een sabotagealarm, de politie wordt ingeschakeld en DV&O doet aangifte. Wie wordt opgespoord riskeert vervangende hechtenis of terugplaatsing in de gevangenis. In 2024 gebeurde dit bij een kleine minderheid: ruim 97 procent van de dragers hield de band gewoon om.
Kan ik als slachtoffer om een enkelband voor de dader vragen?
U beslist er niet zelf over, maar u of uw advocaat kan er bij de officier van justitie en de rechter op aandringen dat elektronische controle als voorwaarde wordt opgelegd, en dat daaraan het Slachtofferdevice wordt gekoppeld.
Wilt u dat de dader een enkelband krijgt?
Een gespecialiseerde advocaat kan elektronische controle en het Slachtofferdevice bepleiten bij justitie. Leg uw situatie vrijblijvend voor.